شناسایی و تحلیل عوامل درون سازمانی و برون سازمانی موثر بر توسعه مهارت‌های حل مسئله در دانش آموزان دوره دوم متوسطه استان لرستان - مینایی, علی; تنها, زهرا; جلیلی, راضیه (توسعه فردی و تحول سازمانی)
هدف این پژوهش شناسایی و تحلیل عوامل درون‌سازمانی و برون‌سازمانی مؤثر بر توسعه مهارت‌های حل مسئله در دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه استان لرستان با استفاده از الگوی تحلیلی SWOT بود. این پژوهش از نوع کیفی با رویکرد کاربردی و اکتشافی انجام شد. جامعه آماری شامل 36 نفر از خبرگان و کارشناسان رشته‌های علوم تربیتی و مدیریت آموزشی دانشگاه‌های استان لرستان بود که با روش نمونه‌گیری هدفمند و مبتنی بر اشباع نظری، 14 نفر برای انجام مصاحبه نیمه‌ساختاریافته انتخاب شدند. داده‌های حاصل از مصاحبه‌ها با روش تحلیل محتوای کیفی کدگذاری و دسته‌بندی شدند. برای تأیید روایی از بازبینی اعضا، بررسی همکار و مشارکت خبرگان استفاده شد و پایایی با روش کدگذاری مجدد سنجیده شد. در ادامه، کدها در قالب پرسشنامه‌ای با روش دلفی سه‌مرحله‌ای بررسی و با آزمون ضریب توافق کندال تحلیل شدند. نتایج تحلیل داده‌ها نشان داد که در مجموع 231 کد اولیه شناسایی شد که در سه مرحله روش دلفی به ترتیب به 182، سپس به 90 کد کاهش یافت و در نهایت مورد تأیید خبرگان قرار گرفت. این کدها در قالب 45 عامل درون‌سازمانی (25 نقطه قوت و 20 نقطه ضعف) و 45 عامل برون‌سازمانی (24 فرصت و 21 تهدید) دسته‌بندی شدند. ضریب توافق کندال در مرحله سوم 0.785 و معنادار بود که بیانگر توافق بالا بین خبرگان است. ماتریس SWOT طراحی‌شده نشان داد که توسعه مهارت‌های حل مسئله نیازمند مداخله هم‌زمان در تقویت نقاط قوت و فرصت‌ها و کاهش نقاط ضعف و تهدیدهاست. پژوهش حاضر با ارائه مدلی جامع مبتنی بر تحلیل SWOT نشان داد که توسعه مهارت‌های حل مسئله در دانش‌آموزان نیازمند توجه هم‌زمان به مؤلفه‌های درون‌سازمانی مانند کیفیت آموزش، تعامل معلم و دانش‌آموز، و محتوای درسی، و مؤلفه‌های برون‌سازمانی مانند نقش خانواده، فرهنگ اجتماعی و حمایت‌های اقتصادی و فناورانه است. به کارگیری این مدل می‌تواند راهبردی مؤثر برای بهبود مهارت‌های حل مسئله در نظام آموزشی استان لرستان فراهم آورد.