شناسایی ابعاد و مولفه‌های مدل آنومی سازمانی در وزارت کشور

چکیده

هدف این پژوهش، شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های مدل آنومی سازمانی در وزارت کشور و ارائه یک مدل مفهومی معتبر برای تحلیل و مدیریت ناهنجاری‌های سازمانی با تأکید بر کاهش فساد اداری، افزایش شفافیت و بهبود کارآمدی سازمانی بود. پژوهش حاضر با رویکرد آمیخته (کیفی ـ کمی) و به شیوه توصیفی ـ تحلیلی انجام شد. در بخش کیفی، با 13 نفر از خبرگان، مدیران و متخصصان وزارت کشور مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته انجام گرفت و داده‌ها با استفاده از تحلیل محتوای کیفی و روش دلفی تحلیل شدند. در بخش کمی، جامعه آماری شامل کارکنان وزارت کشور بود که 300 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه محقق‌ساخته مبتنی بر یافته‌های بخش کیفی بود. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS نسخه 22 و SmartPLS تحلیل شدند. برای تحلیل داده‌ها از شاخص‌های آمار توصیفی، آزمون نرمال بودن، تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی، آلفای کرونباخ، پایایی ترکیبی و مدل‌سازی معادلات ساختاری استفاده شد. یافته‌های پژوهش نشان داد که مدل آنومی سازمانی در وزارت کشور دارای پنج بعد اصلی شامل آنومی اخلاقی، آنومی فرهنگی و اجتماعی، آنومی سازمانی ـ نهادی، آنومی کنترلی و نظارتی و پیامدهای منفی آنومی است. نتایج مدل‌سازی معادلات ساختاری نشان داد که تمامی روابط بین سازه‌ها معنادار بوده و مقادیر آماره t برای تمامی مسیرها بیشتر از 1.96 بود. همچنین، بعد آنومی سازمانی ـ نهادی با ضریب مسیر بالاتر، قوی‌ترین عامل اثرگذار شناخته شد. شاخص‌های پایایی و روایی نیز مناسب ارزیابی شدند؛ به‌گونه‌ای که مقادیر آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی برای تمامی ابعاد بالاتر از 0.70 و مقادیر AVE بیشتر از 0.50 بود. مقدار ضریب تعیین برای پیامدهای درون‌سازمانی و برون‌سازمانی به ترتیب 0.608 و 0.616 به دست آمد که نشان‌دهنده قدرت تبیین مناسب مدل پژوهش است. نتایج پژوهش نشان داد که آنومی سازمانی در وزارت کشور پدیده‌ای چندبعدی و ساختاری است که ریشه در ضعف‌های نهادی، فرهنگی، اخلاقی و نظارتی دارد و می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای بر عملکرد سازمانی و اعتماد عمومی برجای گذارد. مدل ارائه‌شده در این پژوهش می‌تواند به عنوان ابزاری کاربردی برای شناسایی ریشه‌های ناهنجاری، اصلاح ساختارهای ناکارآمد، ارتقای شفافیت، تقویت پاسخگویی و بهبود نظام مدیریتی در سازمان‌های دولتی مورد استفاده قرار گیرد.