تحلیل تطبیقی پداگوژی سنتی و پداگوژی فناورانه در پرتو فلسفه تعلیم و تربیت انتقادی

نویسندگان

  • کیوان شیخی کارشناسی ارشد، تاریخ و فلسفه آموزش و پرورش، دانشگاه تربیت مدرس تهران، تهران ایران نویسنده https://orcid.org/0009-0008-1571-0378
  • سید مهدی سجادی استاد فلسفه تعلیم و تربیت، دانشگاه تربیت مدرس تهران، تهران ایران https://orcid.org/0000-0003-1043-3902
  • اسماعیل عظیمی استادیار تکنولوژی آموزشی، دانشگاه تربیت مدرس تهران، تهران ایران نویسنده https://orcid.org/0000-0002-0013-504X

کلمات کلیدی:

پداگوژی سنتی, پداگوژی فناورانه, تعلیم و تربیت انتقادی, تحلیل تطبیقی

چکیده

هدف اصلی این پژوهش، تحلیل تطبیقی مؤلفه‌های پداگوژی سنتی و فناورانه در بستر هوش مصنوعی به منظور تبیین یک چارچوب نوین پداگوژیک بر اساس مبانی تعلیم و تربیت انتقادی است. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش تحلیل مفهومی-تطبیقی انجام شد. با استفاده از روش استنتاج عملی، مؤلفه‌های کلیدی پداگوژی سنتی (اقتدارمحور) و پداگوژی فناورانه (داده‌محور) مورد واکاوی قرار گرفت و با بهره‌گیری از آراء فلاسفه انتقادی، سنتز جدیدی تحت عنوان «پداگوژی انتقادی-فناورانه» تدوین گردید. یافته‌ها نشان داد که پداگوژی سنتی بر «الگوی بانکی» و انتقال یک‌سویه دانش استوار است، در حالی که پداگوژی فناورانه پتانسیل بالایی برای شخصی‌سازی یادگیری دارد؛ اما بدون نگاه انتقادی، ریسک جایگزینی اقتدار معلم با سلطه الگوریتم‌های پنهان وجود دارد. همچنین مشخص شد که در پارادایم نوین، نقش معلم از انتقال‌دهنده دانش به «روشنفکر تحول‌آفرین» تغییر می‌یابد که وظیفه‌اش تسهیل دیالوگ رهایی‌بخش است. پژوهش نتیجه می‌گیرد که آموزش در عصر هوش مصنوعی نیازمند تلفیق عمق اخلاقی فلسفه انتقادی با توانمندی‌های عملیاتی فناوری است. پداگوژی نوین باید سواد دیجیتال انتقادی و عاملیت دانش‌آموز را برای تغییرات اجتماعی، فراتر از کارایی ابزاری، در اولویت قرار دهد.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Ahmadi, F., Safari Hemmatabadi, T., Shokrbaghani, A., & Kerdanoghabi, R. (2021). Learning Physics with Personalized Education System and Comparing It with Traditional Education System. Educational Technology (Technology and Education), 6(2), 119-126.

Ahmadi, Z. (2020). Rethinking Teaching Methods in the Digital Age. Innovation in Education Quarterly, 12(4), 80-93.

Apple, M. W. (2006). Educating the Right Way: Markets, Standards, God, and Inequality. Routledge.

Baker, R. S., Berning, A. W., & Gowda, S. M. (2023). AI for Project-Based Learning: A Systematic Review. Journal of Educational Technology and Society, 26(1), 112-125.

Barahona, M. (2023). Pedagogy of Resistance: Against Manufactured Ignorance (Book Review of Giroux, 2022).

Biesta, G. (2010). Good Education in an Age of Measurement: Ethics, Politics, Democracy. Paradigm Publishers.

Brookfield, S. D. (2013). The Skillful Teacher: On Technique, Trust, and Responsiveness in the Classroom. Jossey-Bass.

Darder, A., Hernandez, K., Lam, K. D., & Baltodano, M. (2023). Critical Pedagogy: An Introduction. In The Critical Pedagogy Reader (pp. 1-30). Routledge.

Fadli, M. R. (2024). Digital Pedagogy Philosophy: Building Critical Awareness of the Role of Technology in Education. Jurnal Filsafat, 34(2), 307-334.

Gutek, G. L. (2004). Philosophical and Ideological Voices in Education. Pearson Education.

HajiBabayi, F. (2022). Modern Pedagogy and Learning in the Digital Age. Institute for Education Research.

Heffernan, N. T., & Heffernan, C. L. (2014). The ASSISTments Ecosystem: Building a Platform that Brings Scientists and Teachers Together. International Journal of Artificial Intelligence in Education, 24(4), 470-497.

Holmes, W., Porayska-Pomsta, K., Holstein, K., Sutherland, E., Baker, T., Shum, S. B., & Koedinger, K. R. (2022). Ethical AI in Classrooms. International Journal of Artificial Intelligence in Education, 32(3), 504-526.

Johnston, J. L., Hart, N., & Manca, A. (2022). The Philosophy of Education: Freire’s Critical Pedagogy. In Applied Philosophy for Health Professions Education (pp. 103-118). Springer Nature Singapore.

Karim, S., & Harwood, N. (2026). Alignment between intended and enacted pedagogies: A study of ELT curriculum innovation implementation in Pakistan. System, 136, 103872. https://doi.org/10.1016/j.system.2025.103872

Karwadi, Bin Zakaria, A. R., Setiyawan, A., & Ferdi Hasan, M. (2025). Integration of Critical Pedagogy in Islamic Education: A Case Study of Pre‑Service Teacher Training. British Journal of Religious Education, 1-22.

Laurillard, D. (2012). Teaching as a Design Science: Building Pedagogical Patterns for Learning and Technology. Routledge.

Mahmoudi, A., Nasiri, R., & Karimi, S. (2021). Comparative Education in the Context of Artificial Intelligence: Opportunities and Challenges. Journal of Curriculum Planning Research, 18(3), 50-65.

Nhlumayo, B. S. (2025). The Integration of ICT Pedagogy: A Panacea to Mathematics Teacher Training in South African Universities. Obp. https://doi.org/10.38140/obp3-2025-07

Oecd. (2023). Digital Education Outlook 2023. OECD Publishing.

Pangrazio, L., & Selwyn, N. (2019). Personal Data Literacies: A Critical Literacies Approach to Data and Platform Society. Journal of Consumer Culture, 19(3), 419-437.

qizi, U. I. S. (2025). AI in Education: Pedagogical Innovations and Their Impact on Teachers and Students. American Journal of Philological Sciences, 5(5), 136-139. https://doi.org/10.37547/ajps/volume05issue05-36

Shariatmadari, A. (2006). Philosophical Foundations of Education. Amirkabir Publications.

Sharma, P. (2025). AI-Driven Pedagogy: Innovations in Educational Technology. https://doi.org/10.59646/ap/313

Shih, Y. H. (2018). Some Critical Thinking on Paulo Freire’s Critical Pedagogy and Its Educational Implications. International Education Studies, 11(9), 64. https://doi.org/10.5539/ies.v11n9p64

Sukri, U. (2025). Facing the Challenges of Online Learning: Pedagogic Competence of Lecturers in Religious Colleges. Jitir, 2(3), 140-151. https://doi.org/10.59613/74cdrz93

Torkashvand, S., Keshavarz, S., Salehi, A., & MirzaMohammadi, M. H. (2020). A Theoretical Model of Educational Justice in the Formal Education System Based on Farabi's Epistemological Foundations. Applied Islamic Education Issues, 3(4), 7-34.

Unesco. (2015). Rethinking Education: Towards a Global Common Good? UNESCO Publishing.

Ural, A., & ÖzdemİR, A. (2025). A Bibliometric Study on the Literature of Critical Pedagogy: Trends, Themes, and Future Directions. Yaşadıkça Eğitim, 39(1), 98-116. https://doi.org/10.33308/26674874.2025391793

Vajpayee, A. (2024). Traditional Pedagogy to Technotronic Education. In Aspects of Quality Management in Value Creating in the Industry 5.0 Way (pp. 179).

Woolfolk, A. (2016). Educational Psychology. Pearson.

Yulin, N., & Danso, S. D. (2025). Assessing pedagogical readiness for digital innovation: A Transformation of their Companies. MIS Quarterly Executive, 16(1).

Zawacki-Richter, O., Xie, H., Wah, B. W., & Gasevic, D. (2020). Vision, Challenges, Roles and Research Issues of Artificial Intelligence in Education. Computers and Education: Artificial Intelligence, 1, 100001.

Zhang, J. (2025). Emotional Intelligence, Foreign Language Enjoyment, and AI-Assisted Pedagogy: Integrating Positive Psychology for Resilient and Sustainable Language Learning. https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-8256795/v1

دانلودها

گاه‌شمار انتشار

چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش

شماره

نوع مقاله

مقالات

نحوه استناد به مقاله

شیخی ک., سجادی س. م., & عظیمی ا. . (1405). تحلیل تطبیقی پداگوژی سنتی و پداگوژی فناورانه در پرتو فلسفه تعلیم و تربیت انتقادی. توسعه فردی و تحول سازمانی, 4(3), 1-12. https://www.journalpdot.com/index.php/jpdot/article/view/308