اعتبارسنجی مدل جانشین‌پروری در مدیران مدارس ابتدایی با تأکید بر رویکرد یادگیری‌محور

سمیه  سعادتی; فخرالدین احمدی; حمید  شفیع زاده

نویسندگان

سمیه سعادتی دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران. نویسنده https://orcid.org/0009-0003-0717-3406
فخرالدین احمدی گروه مدیریت آموزشی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران. نویسنده https://orcid.org/0009-0007-1571-1023
حمید شفیع زاده گروه مدیریت آموزشی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران. نویسنده https://orcid.org/0000-0002-7472-2896

کلمات کلیدی:

اعتبارسنجی مدل, جانشین پروری, رویکرد یادگیری محور, مدیران مدارس ابتدایی

چکیده

پژوهش حاضر با هدف اعتبارسنجی مدل جانشین‌پروری در مدیران مدارس ابتدایی با تأکید بر رویکرد یادگیری‌محور انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، کمی و توصیفی–پیمایشی بود. جامعه آماری شامل مدیران مدارس ابتدایی، معاونان آموزشی و کارشناسان منابع انسانی آموزش‌وپرورش استان تهران بود که 384 نفر از آنان با روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه محقق‌ساخته مبتنی بر مؤلفه‌های استخراج‌شده از مرحله کیفی پژوهش بود. روایی صوری ابزار با نظر 10 نفر از خبرگان تأیید شد و ضریب آلفای کرونباخ 0.76 به دست آمد. برای تحلیل داده‌ها از آزمون کولموگروف–اسمیرنوف، تحلیل عاملی تأییدی و شاخص‌های برازش مدل استفاده شد. نتایج آزمون کولموگروف–اسمیرنوف نشان داد سطح معناداری تمامی 14 سازه کمتر از 0.001 بود. تحلیل عاملی تأییدی، ساختار 90 گویه‌ای مدل را تأیید کرد و بارهای عاملی استاندارد در دامنه 0.532 تا 0.821 قرار داشتند؛ تمامی بارهای آزاد برآوردشده نیز در سطح کمتر از 0.001 معنادار بودند. شاخص‌های برازش برای همه ابعاد مطلوب بود؛ به‌طوری‌که NFI در دامنه 0.916 تا 0.996، RFI در دامنه 0.922 تا 0.999، IFI در دامنه 0.902 تا 1.000، TLI در دامنه 0.916 تا 1.000، CFI در دامنه 0.923 تا 1.000 و GFI در دامنه 0.915 تا 1.000 قرار گرفت. همچنین RMSEA بین 0.000 تا 0.041، SRMR بین 0.005 تا 0.044 و CMIN/DF بین 0.144 تا 1.817 بود. مدل اعتبارسنجی‌شده، جانشین‌پروری مدیران مدارس ابتدایی را به‌عنوان فرایندی چندبعدی، مرحله‌ای و یادگیری‌محور تبیین می‌کند که از شناسایی ویژگی‌ها و مهارت‌های جانشین آغاز شده و با فراهم‌سازی ملزومات، اجرای مراحل متوالی، حمایت سازمانی و مدیریتی، سنجش فرایند و ارزیابی موفقیت یا شکست تکمیل می‌شود.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Aladejebi, O. (2022). Succession Planning: A Key to Sustainable Family Business. Journal of Business and Social Science Review, 2(7), 26-38.

Albad, E., Sattari, S., & Namvar, Y. (2020). Identifying the Dimensions and Components of Succession Planning in Higher Education: A Qualitative Meta-Synthesis Approach. Jundishapur Journal of Educational Development, 11(3), 295-310.

Amini Dehghi, A., Nazari, R., Badami, R., & Mohammadian, F. (2024). Conceptual Analysis of Succession Planning for Female Managers Based on Interactionism and Structuration: A Study in Elite and Professional Sports. Sport Management Studies, 16(84), 12-32.

Arrieta, G. S., Barrameda, C. N., & Sudarsana, I. K. (2022). A Succession Planning Model for Academic Heads. Jurnal Penjaminan Mutu, 8(1), 1-15. https://ojs.uhnsugriwa.ac.id/index.php/JPM

Arth, B. (2011). Talent Mobility: A Succession Management Best Practice for Developing High-Impact Employees.

Bahramzadeh, S., Alavi, Y., & Feghi, N. (2025). An Effectiveness Model of Succession Planning with an Emphasis on Fourth-Generation Universities. Studies in Resource Development and Management, 1(9), 1-12.

Bano, Y., Omar, S. S., & Ismail, F. (2022). Succession Planning Best Practices for Organizations: A Systematic Literature Review Approach. International Journal of Global Optimization and Its Application, 1(1), 39-48.

Ebrahimi Tabar, E., Gholipour, A., Moghimi, S. M., & Ghalibaf Asl, H. (2023). Analysis and Assessment of Human Resource Risks Using Fuzzy DEMATEL and Fuzzy Similarity Techniques. Organizational Culture Management Quarterly, 15(1), 1-22.

Etemadian, M., Mosadeghrad, A. M., Soleimani, M. J., & Hedayati, S. P. (2019). Success Factors of Succession Planning Programs in Hospitals: A Case Study. Payesh, 19(1), 46-61.

Hosseini Golafshani, S. M., Kheirgo, M., & Lazgi, A. (2024). Evaluation of the Implementation Stage of the Succession Planning Program in the Army of the Islamic Republic of Iran. Sustainable Human Resource Management, 6(11), 263-284.

Jahanshiri, B., Pourshafei, H., & Momeni, H. (2023). Indicators and Components of Succession Planning in Schools and Educational Centers. Human Resources Education and Development Quarterly, 11(40), 88-112.

Lambertides, N. (2009). Sudden CEO Vacancy and the Long-Run Economic Consequences. Managerial Finance, 35(7), 147-166.

Li, Z., Mustapha, M., Sheikh Hassan, A. F., & Saidin, S. F. (2025). The Influence of Corporate Governance on Succession Planning and Organizational Performance in Chinese Family Firms. Management Decision, 63(7), 2392-2411.

Mahfouzi, A., Lafzforoushan, D., & Ghorbani, M. (2019). Designing a Comprehensive Talent Management Model with a Succession Planning Approach for Organizational Productivity Development Using Structural Equation Modeling: A Study of Government Organizations. Productivity management, 48(1), 249-267.

Mohammadi, M., Esmaili, M., & Sajjadi Hazaveh, S. H. (2017). Structural Analysis of the Mediating Role of Police Sports Managers' Competencies in Knowledge Management and Succession Planning. Human Resource Management in the Police Force, 5(4), 25-48.

Portin, B. S., Russell, F. A., Russell, C., & Knapp, M. S. (2013). Leading Learning-Focused Teacher Leadership in Urban High Schools. Journal of School Leadership, 23(2), 220-252. https://doi.org/10.1177/105268461302300202

Rajaei, Z., & Daminejad, M. (2025). Identifying the Challenges of Succession Planning in Iranian Government Organizations.

Ranjbar, F., Salehi, M., Ahmadi, E., & Shahamat, N. (2021). Identifying the Dimensions and Components of Succession Management in Cultural Organizations: A Case Study of the Institute for the Intellectual Development of Children and Young Adults. A New Approach in Educational Management, 12(5), 45-57.

Richard, B. (2010). Predicting the Organizational Commitment of Marketing Education and Health Occupations Education Teachers by Work-Related Rewards. Journal of Industrial Teacher Education, 32(1), 1-14.

Rothwell, W. J. (2010). Effective Succession Planning: Ensuring Leadership Continuity and Building Talent from Within (4th ed.). American Management Association.

Rothwell, W. J. (2016). Effective Succession Planning: Ensuring Leadership Continuity and Building Talent from Within (3rd ed.). American Management Association (AMACOM).

Seniwoliba, J. A. (2015). Succession Planning: Preparing the Next Generation Workforce for the University for Development Studies. Research Journal of Educational Studies and Review, 1, 1-10.

Shahabi, M. (2024). Presenting a Succession Planning Model in Government Organizations Using Thematic Analysis. Modern Research Approach in Management and Accounting, 30(1), 79-97.

Siambi, J. K. (2022). Leadership Succession Planning and Organization Transition: A Review of Literature. International Journal of Managerial Studies and Research, 10(3), 16-30.

Stavrou, E., & Kafa, A. (2023). School Principals' Leadership Styles on Implementing Inclusive Education: The Entrepreneurial Leadership Effect. International Journal of Educational Management, 38(1), 40-56.

Toyama, H., Upadyaya, K., & Salmela-Aro, K. (2022). Job Crafting and Well-Being among School Principals: The Role of Basic Psychological Need Satisfaction and Frustration. European Management Journal, 40(5), 809-818. https://doi.org/10.1016/j.emj.2021.10.003