تبیین و طراحی الگوی بومی ارزیابی خط‌مشی‌های علم و فناوری در نظام آموزش عالی: مطالعه‌ای کیفی با رویکرد تحلیل مضمون

نویسندگان

    محمد علی باقری حجاز گروه مدیریت دولتی، واحد بین المللی کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، کیش، ایران
    کرم اله دانش فرد * گروه مدیریت دولتی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. daneshfard@Srbiau.ac.ir
    حسن سلطانی گروه مدیریت، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران
    محمد علی افشار کاظمی گروه مدیریت صنعتی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
    علیرضا روستا گروه مدیریت بازرگانی، واحد شهر قدس، دانشگاه آزاد اسلامی، شهر قدس، ایران

کلمات کلیدی:

ارزیابی خط‌مشی, علم و فناوری, آموزش عالی, تحلیل مضمون, پژوهش کیفی, الگوی بومی

چکیده

هدف این پژوهش، تبیین و طراحی یک الگوی بومی، جامع و زمینه‌مند برای ارزیابی خط‌مشی‌های علم و فناوری در نظام آموزش عالی با اتکا بر دیدگاه‌های خبرگان و تحلیل داده‌های کیفی بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت کیفی بوده و با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام شد. جامعه پژوهش شامل خبرگان حوزه علم و فناوری در آموزش عالی بود که از طریق نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی انتخاب شدند. فرآیند گردآوری داده‌ها تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت و در نهایت 23 مصاحبه نیمه‌ساختاریافته عمیق انجام شد. داده‌ها پس از ضبط و پیاده‌سازی کامل، بر اساس رویکرد براون و کلارک در چند مرحله شامل کدگذاری اولیه، استخراج مضامین، بازبینی و نام‌گذاری مضامین تحلیل شدند. به‌منظور تضمین اعتبار یافته‌ها، از روش‌هایی نظیر بازبینی مشارکت‌کنندگان، مرور همتایان و مستندسازی دقیق فرآیند پژوهش استفاده گردید. یافته‌ها نشان داد که ارزیابی خط‌مشی‌های علم و فناوری پدیده‌ای چندبعدی و زمینه‌مند است که تحت تأثیر تعامل عوامل درون‌نهادی و برون‌نهادی قرار دارد. در سطح درون‌نهادی، مؤلفه‌هایی مانند حکمرانی دانشگاهی، ظرفیت اجرایی، منابع انسانی و پژوهشی و شفافیت مدیریتی نقش معناداری در اثربخشی ارزیابی دارند. در سطح برون‌نهادی، سیاست‌های کلان علم و فناوری، همکاری‌های بین‌نهادی و حمایت مالی دولت به‌عنوان عوامل تعیین‌کننده شناسایی شدند. همچنین نتایج نشان داد که ضعف در طراحی اولیه سیاست‌ها، فقدان شاخص‌های شفاف، گسست میان ارزیابی و تصمیم‌سازی، و غلبه رویکرد کمی از مهم‌ترین موانع ارزیابی اثربخش هستند. بر اساس نتایج، الگوی پیشنهادی می‌تواند به‌عنوان چارچوبی بومی و جامع برای بهبود فرآیند ارزیابی خط‌مشی‌های علم و فناوری در آموزش عالی مورد استفاده قرار گیرد و با تقویت تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد، زمینه ارتقای کارآمدی سیاست‌ها را فراهم سازد.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Abolhassani, Z., Dehghani, M., Javadipour, M., Salehi, K., & Mohammadhassani, N. (2026). The Effect of Applying Design Thinking in the Work and Technology Curriculum on Students' Habits of Mind. Journal of Educational Sciences, 40(4), 31-46.

Azarabadi, A., Hojjati, E., Faqili, Z., & Javanmardi, M. (2025). The Role of Digital Educational Platforms in the Professional Development of Teachers in Technology Application in the Classroom. Proceedings of the First International Conference on Artificial Intelligence in Education, Psychology, Educational Sciences, and Religious, Cultural, Social, and Managerial Studies in the Third Millennium,

Chanpradit, T. (2025). Generative artificial intelligence in academic writing in higher education: a systematic review. Edelweiss Applied Science and Technology, 9(4), 889-906. https://doi.org/10.55214/25768484.v9i4.6128

Chen, Z. (2025). Transformation in the Context of Digital Intelligence: A New Paradigm for Cultivating Financial and Economic Talents at Guangdong Technology College. Advances in Education Humanities and Social Science Research, 13(1), 511. https://doi.org/10.56028/aehssr.13.1.511.2025

Chetia, S. (2025). AI-Driven Technology Integration in Digital Education: A Critical Analysis of Its Impact on Classroom Teaching and Learning. International Journal of Innovative Science and Research Techno, 3233-3239. https://doi.org/10.38124/ijisrt/25jul1905

Gholami, F., Mesrabadi, J., Iranpour, M., & Donyaei, A. (2025). Exercise training alters resting brain-derived neurotrophic factor concentration in older adults: A systematic review with meta-analysis of randomized-controlled trials. Exp Gerontol, 199, 112658. https://doi.org/10.1016/j.exger.2024.112658

Jivtode, M. L. (2025). Impact of Artificial Intelligence (AI) in Education on Students’ Academic Development: Present and Future Prospects. International Journal of Advanced Research in Science Communication and Technology, 310-316. https://doi.org/10.48175/ijarsct-23952

Marange, I. Y., & Tatira, B. (2025). In-Service Mathematics Teachers’ Perceptions of GeoGebra Integrative Training Materials: The Case of Geometry Teaching. Eurasia Journal of Mathematics Science and Technology Education, 21(2), em2588. https://doi.org/10.29333/ejmste/15958

Nadeem, M. (2025). The role of educational technology in academia. Science and Technology. https://doi.org/10.4018/978-1-6684-7366-5.ch038

Osorio Vanegas, H. D., Segovia Cifuentes, Y. D. M., & Sobrino Morrás, A. (2025). Educational Technology in Teacher Training: A Systematic Review of Competencies, Skills, Models, and Methods. Education Sciences, 15(8), 1036. https://doi.org/10.3390/educsci15081036

Sung, E., Liu, L., & Kuang, K. (2024). Cultivating Resilience in Science, Technology, Engineering, and Mathematics Education. Engin Edu Rev, 2. https://doi.org/10.54844/eer.2024.0630

Tajiddinovna, I. F. A. (2024). The Issue of Education in Primary Education. Multidisciplinary Journal of Science and Technology, 4(3), 615-620. http://mjstjournal.com/index.php/mjst/article/view/1282

Tu, N., Huong, T., Nham, N., & Tuan, N. (2024). Quality culture in postgraduate education: Student's satisfaction perspectives. Edelweiss Applied Science and Technology, 8(6), 2879. https://doi.org/10.55214/25768484.v8i6.2879

Twyman, J. S. (2025). Re-Engineering the Educational System: Technology Transfer from a Behavioral Perspective. Perspectives on Behavior Science(1), 59-81. https://doi.org/10.1007/s40614-025-00432-w

Urquhart, C., Cheuk, B., Lam, L., & Snowden, D. (2025). Sense-making, sensemaking and sense making - A systematic review and meta-synthesis of literature in information science and education: An Annual Review of Information Science and Technology (ARIST) paper. Journal of the Association for Information Science and Technology, 76(1), 3-97. https://doi.org/10.1002/asi.24866

Wang, C., Chen, X., Yu, T., Liu, Y., & Jing, Y. (2024). Education reform and change driven by digital technology: A bibliometric study from a global perspective. Humanities and Social Sciences Communications, 11, 256. https://doi.org/10.1057/s41599-024-02717-y

Wu, C., Zhang, H., & Carroll, J. M. (2024). AI Governance in Higher Education: Case Studies of Guidance at Big Ten Universities. College of Information Sciences and Technology, 1-20. https://doi.org/10.1007/s10734-023-01110-z

Yehya, F. M., ElSayary, A., Murshidi, G. A., & Zaabi, A. A. (2025). Artificial Intelligence Integration and Teachers’ Self-Efficacy in Physics Classrooms. Eurasia Journal of Mathematics Science and Technology Education, 21(8), em2679. https://doi.org/10.29333/ejmste/16660

Yousef Mostafa, N., Dousti, M., Tabesh, S., & Farzan, F. (2024). Opportunities for Hosting Mega Sports Events (Case Study: Qatar). iase-idje, 7(4), 62-73. https://doi.org/10.61838/kman.ijes.7.4.7

Zhang, H. (2025). Design and Implementation of Higher Education Student Counseling and Career Guidance Platform Based on Big Data Technology. Applied Mathematics and Nonlinear Sciences, 10(1). https://doi.org/10.2478/amns-2025-0276

Zhou, X. (2025). Analysis of the Application and Practical Effect of AI Technology in Civic Education Management in Colleges and Universities. Applied Mathematics and Nonlinear Sciences, 10(1). https://doi.org/10.2478/amns-2025-0520

دانلودها

چاپ شده

1405-07-01

ارسال

1404-11-18

بازنگری

1405-02-20

پذیرش

1405-02-27

شماره

نوع مقاله

مقالات

نحوه استناد به مقاله

باقری حجاز م. ع. .، دانش فرد ک. ا.، سلطانی ح.، افشار کاظمی م. ع.، و روستا ع. . (1405). تبیین و طراحی الگوی بومی ارزیابی خط‌مشی‌های علم و فناوری در نظام آموزش عالی: مطالعه‌ای کیفی با رویکرد تحلیل مضمون. توسعه فردی و تحول سازمانی، 1-17. https://www.journalpdot.com/index.php/jpdot/article/view/315

مقالات مشابه

##common.pagination##

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.