طراحی مدل اثربخش سلامت اداری و ارزیابی تأثیرپذیری آن از زمینههای تعهد سازمانی: مطالعه موردی شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی ایران
هدف پژوهش، طراحی مدل اثربخش سلامت اداری و بررسی تأثیر تعهد سازمانی بر ارتقای آن در شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی ایران است. پژوهش حاضر از نوع آمیخته (کیفی–کمی) و در زمره تحقیقات توسعهای و کاربردی است. در بخش کیفی، از روش فراترکیب برای شناسایی مؤلفههای سلامت اداری و تعهد سازمانی استفاده شد و سپس با روش دلفی اعتبار نظری مدل سنجیده شد. در بخش کمی، پرسشنامهای بر اساس یافتههای کیفی طراحی و میان ۲۶۲ نفر از کارکنان، مدیران و معاونان شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی ایران با روش نمونهگیری تصادفی طبقهای توزیع گردید. دادهها با استفاده از تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی و مدل معادلات ساختاری مورد تجزیهوتحلیل قرار گرفتند. یافتههای بخش کیفی منجر به شناسایی شش مؤلفه سلامت اداری شامل ساختاری، فناوری اطلاعاتی، اقتصادی، اجتماعی، محتوایی و پایبندی به ارزشهای اخلاقی و پنج مؤلفه تعهد سازمانی شامل تعهد عاطفی، مستمر، اجتماعی، مسئولانه و هنجاری گردید. نتایج بخش کمی نشان داد تعهد سازمانی با سلامت اداری رابطهای مثبت و معنادار دارد. در بین ابعاد سلامت اداری، بعد ساختاری بالاترین میانگین را کسب کرد و در میان ابعاد تعهد سازمانی، بعد تعهد مستمر بیشترین اثر را بر سلامت اداری داشت. همچنین آزمونهای معادلات ساختاری تأیید کردند که مدل طراحیشده از برازش مناسبی برخوردار است. تعهد سازمانی، بهویژه ابعاد مستمر و عاطفی آن، از عوامل کلیدی در ارتقای سلامت اداری است. ارتقای فرهنگ تعهد، تقویت ارزشهای اخلاقی و نهادینهسازی شفافیت سازمانی میتواند اثربخشی نظام اداری را بهصورت معناداری افزایش دهد. بنابراین، توجه به توسعه سیاستهای مبتنی بر تعهد در چارچوب نظام اداری کشور، راهکاری مؤثر برای ارتقای سلامت سازمانی و پیشگیری از فساد اداری محسوب میشود.